بسم الله الرحمن الرحيم
دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار
دانشكده علوم انساني
پایان نامه كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي توريسم(M.A)
عنوان:
برنامه ریزی توسعه گردشگری روستایی دربندرترکمن با تأکید بر روستای نمونه گردشگری آشوراده
استاد راهنما:
جناب آقای دکتر ابراهیم مقیمی
استاد مشاور:
جناب آقای دکتر حسن لشکری
نگارش:
سیده لیلا مطهری
نیمسال دوم سال تحصیلی: 91- 1390
سپاسگزاري:
نخستین سپاس به پیشگاه حضرت دوست که هرچی هست و نیست از اوست.
از زحمات بي دريغ استاد راهنما جناب آقای دكترابراهیم مقیمی وهمچنین استاد مشاور جناب آقای دكترحسن لشکری كه در طول دوران تحصيل اينجانب همچون خورشيدي درخشان زواياي تاريك جهل و ناداني حقير را روشن نمودند تقدير و تشكر مي نمايم. شاگردي اين عزيزان افتخار هميشگي من خواهد بود.
سپاس به پیشگاه عزیزانی که رخصت بردن نامشان را به من ندادند که اگر حضور و مساعدت آنان نبود راه بجایی نمی بردم .
نامشان در زمره نیمه شب مستان باد تا نگویند که از یاد فراموشانند

تقـدیم به:
روح پـــدر بزرگوارم
او که خورشیـد بود و از روشنی اش جــان می گرفتـم و در نا امیدی ها امیدم بود و اکنون حاصـل دستان خستـه اش رمز موفقیتم شد.
تقـدیم به:
مــادر عزیزم
اوکه بعد از عروج پدر برایم شوق نفس کشیدن شد ، به خودم تبریک می گویم که تو را دارم و دنیا با همه بزرگیش مثل تو ندارد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده1
مقدمه2
فصل اول4
1-بیان مسئله5
2-اهمیت مسئله وضرورت انجام تحقیق7
3-سؤالات تحقیق9
4-فرضیات تحقیق9
5-اهداف تحقیق9
6-روش تحقیق10
7-محدودیت های تحقیق10
8-پیشینه تحقیق10
فصل دوم: مباني نظري تحقيق14
1- تعاریف15
2-1- توریسم (گردش گری)15
1-2- توریست (گردش گر)15
1-3- توریسم روستایی15
1-4- توسعه روستایی15
2-اهمیت گردش گری16
3-توریسم درجهان17
4-توریسم درایران20
5-توریسم روستایی22
5-1-انواع توریسم روستایی22
5-1-1-توریسم طبیعی/روستایی22
5-1-2-توریسم فرهنگی/ روستایی23
5-1-3-توریسم دهکده ای23
5-1-4-توریسم کشاورزی23
5-1-5-توریسم مزرعه23
5-1-6-توریسم سبز23
6-ابعاد و اثرات گردش گري روستايي23
7-جایگاه توریسم درتوسعه روستایی24
8-مشکلات گردش گری روستایی26
8-1-فقدان مهارتهای مدیریتی26
8-2- بازاریابی26
9-فصول محدود گردش گری روستایی26
10-اطلاعات محدود کشاورزان از خواسته های گردش گران27
11- انواع گردش گری27
11-1- گردش گری فرهنگی- تاریخی27
11-2- گردش گري ماجراجويانه28
11-3- گردش گري ورزشي29
11- 4-گردش گري درماني29
11- 5-گردش گري انبوه يا تفريحي29
11- 6-گردش گري نوستالژيك30
11- 7-گردش گري روستايي30
11- 8-گردش گري قومي31
11-9- گردش گري شهري32
11- 10-گردش گري مذهبي32
11- 11-طبيعت گردي33
فصل سوم : معرفي منطقه مورد مطالعه35
1 – موقعیت جغرافيايي استان گلستان36
1 -1 – موقعیت جغرافيايي استان گلستان36
1- 2 – موقعیت جغرافيايي شهرستان بندر تركمن37
1- 2 – 1 – موقعیت رياضي ، حدود ، وسعت شهرستان :37
1 – 2 – 2 – موقعيت نسبي شهرستان37
1 – 2 – 2 – 1 – موقعيت‌ حاشيه‌ اي37
1 – 2 – 2 – 2 – موقعيت‌ مرزي38
1 – 2 – 2 – 3 – موقعيت‌ دريايي و ساحلي (موقعيت صيدگاهي)38
1 – 2 – 2 – 4 – موقعيت‌ گردش گاهي و توريستي38
1 – 2 – 2 – 5 – موقعيت‌ استراتژيكي38
1 – 3 – موقعيت طبيعي آشوراده38
1 – 4 – اقليم40
1 – 4 – 1 – اقليم شهرستان تركمن40
1 – 4 – 2 – اقليم آشوراده42
5-1-شرایط زیست- اقلیمی منطقه مورد مطالعه43
1-5-1-ويژگي هاي شاخص ارائه شده در روش ماهاني48
6-1 – ناهمواري58
1 – 6 – 1- ناهمواري هاي استان گلستان58
1 – 6 – 2 – ناهمواري هاي شهرستان تركمن :59
1 – 6 – 2 – 1 – توان طبيعي و سكونت گزيني در منطقه60
1 – 6 – 2 – 2 – محيط طبيعي و نحوه توزيع جمعيت و پراكندگي مراكز جمعيتي در بندر تركمن :61
1- 6 – 3 – ناهمواري هاي آشوراده62
1 – 6 – 3 – 1 – پوشش گياهي آشوراده62
2 – خصوصيات انساني62
2- 1 – جمعيت استان گلستان62
2 – 1- 1- جمعيت جزيره آشوراده65
2- 2 – ساختار سنی و جنسی جمعيت65
2 – 3 – آموزش65
2- 4 – بهداشت66
2- 5 – مهاجرت68
3 – خصوصيات زيربنايي69
3 – 1 – محيط طبيعي و شبكه ارتباطي69
3 – 1 – 1 – راههاي جاده‌اي69
3 – 1 – 2 – راه آهن69
3 – 1 – 3 – راه آبي70
3 – 2 – اكوسيستم آب70
3 – 2 – 1- آبهاي راكد70
3 – 2 – 2 – آبهاي زيرزميني71
3 – 2 – 3 – آبهاي جاري71
4 – جغرافیای اقتصادی استان گلستان72
4 – 1 – كشاورزي72
4- 1- 1- کشاورزی در استان گلستان72
4 – 1 – 2 – كشاورزي در بندر تركمن74
4 – 2 – صنعت استان گلستان76
4 – 3 – معادن استان گلستان77
4 – 4 – صنايع دستي استان گلستان78
فصل چهارم: یافته های تحقیق80
1 – جاذبه هاي گردشگري81
بخش اول : معرفی جاذبه های گردشگری منطقه مورد مطالعه81
1 – جاذبه هاي گردش گري استان گلستان81
2 – جاذبه هاي گردشگري شهرستان بندر تركمن84
3 – جاذبه هاي گردشگري جزيره آشوراده85
4 – گونه های گیاهی و جانوری جزیره آشوراده87
بخش دوم:یافته های آماری تحقیق88
الف) آمار توصیفی88
1- ویژگی های پاسخ گو88
1-1- جنسیت88
2-1- سن89
3-1- رشته تحصیلی90
4-1- وضعیت اشتغال90
5-1- محل خدمت91
6- 1-وضعیت تأهل92
7- 1-محل زندگی92
ب)آزمون فرضیه ها93
1-1-تجزیه و تحلیل مربوط به اولین فرضیه93
1-2-تجزیه و تحلیل مربوط به دومین فرضیه94
1-3-تجزیه و تحلیل مربوط به سومین فرضیه94
1-4-تجزیه و تحلیل مربوط به چهارمین فرضیه95
5-آزمون فریدمن96
5-1-عامل تعداد مراکز تصمیم گیری97
5-2- عامل فقدان فرهنگ پذیرش گردش گر98
5-3- عامل وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری99
5-4- عامل بازاریابی100
6-مقایسه نظرات دو گروه101
6-1- تعدد مراکز تصمیم گیری101
6-2- بازاریابی101
6-3- وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری102
6-4- فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر103
فصل پنجم : استنتاج نهائی وآزمون فرضیات104
بحث ونتیجه گیری105
آزمون فرضیات107
پیشنهادات108
منابع و مأخذ111
فهرست شكل ها
عنوان صفحه
شکل شماره2-1 : جایگاه مدیریتی ارزیابی فرآیند توریسم پذیری در مناطق روستایی16
شکل شماره 4-1:جزیره آشوراده86
شکل شماره 4-2 :مسجد جامع جزيره آشوراده86
شکل شماره 4-3: نمایی از ساحل جزیره آشوراده87
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه شماره ي 3-1 : نقشه تقسيمات سياسي كشور به تفكيك استان36
نقشه شماره 3-2 : موقعيت منطقه آشوراده در شهرستان بندر تركمن39
نقشه شماره 3-3 : نقشه ي اقليم استان گلستان40
نقشه شماره ي 3-4 : منحني دما در استان گلستان41
نقشه شماره ي 3-5 : منحني بارش در استان گلستان42
نقشه شماره ي 3-6 : نقشه ي توپوگرافي استان گلستان58
نقشه شماره ي 3-7 : طبقه بندي جمعيتي شهرستان هاي استان گلستان64
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودارشماره 4-1: جنسیت افراد مورد مطالعه89
نمودارشماره 4-2 :وضعیت اشتغال افراد مورد مطالعه91
نمودارشماره 4-3 : محل زندگی افرادمورد مطالعه92
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره2-1 . جایگاه توریسم در توسعه روستایی25
جدول شماره 3-1 : جدول چند قسمتي ماهاني45
جدول شماره ي 3-2 : جدول شاخص گروه رطوبتي46
جدول شماره 3-3 :ماهاني قسمت اول (جدول تشخيص)46
جدول شماره 3-4 :ماهاني قسمت دوم (جدول شاخص ها)47
جدول شماره 3-5: (جدول مفهوم شاخص ها)48
جدول شماره 3-7: جدول ماهاني – منطقه آسايش شب و روز50
جدول شماره 3-8 :ارزيابي ماهاني50
جدول شماره 3-9: وضعيت شاخص هاي گرمايي52
جدول شماره 3-10: پيشنهادات مقدماتي ماهاني53
جدول شماره 3-11:شاخص ماهانی شهرستان بندرترکمن57
جدول شماره 3-12: جمعیت شهرهای استان گلستان63
جدول شماره 3-13 شاخص های انسانی استان گلستان66
جدول شماره 3-14: وضعیت خانه های بهداشت در استان گلستان67
جدول شماره 3-15: تعداد مراکز بهداشتی درمانی استان گلستان بر حسب وضعیت جغرافیایی67
جدول شماره 3-16 : مهاجران وارد شده به استان گلستان طی 10 سال گذشته بر حسب سن و آخرین محل اقامت (نفر)68
جدول شماره 3-17 : تعداد انواع پرندگان مهاجر آبزي در تالاب هاي استان گلستان در سال 138775
جدول شماره 4-1 : جاذبه هاي گردش گري استان گلستان81
جدول شماره 4-2 : موقعیت جاذبه های شهرستان بندر ترکمن85
جدول شماره 4-1 : توزیع فراوانی جنسیت افراد مورد مطالعه89
جدول شماره 4-2 : توزیع فراوانی سن افراد مورد مطالعه89
جدول شماره 4-3: توزیع فراوانی رشته تحصیلی افراد مورد مطالعه90
جدول شماره 4-4 : توزیع فراوانی وضعیت اشتغال افراد مورد مطالعه90
جدول شماره4-5:توزیع فراوانی محل خدمت افراد مورد مطالعه91
جدول شماره 4-6 : توزیع فراوانی وضعیت تأهل افراد مورد مطالعه92
جدول شماره 4-7 : توزیع فراوانی محل زندگی افراد مورد مطالعه92
جدول 4-8 :وضعیت نرمال بودن متغیرهای تعداد مراکزتصمیم گیری، بازاریابی، وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردشگری93
جدول 4-9 : آزمون فرضیه اول93
جدول 4-10: آزمون فرضیه دوم94
جدول 4-11 : آزمون فرضیه سوم95
جدول 4-12 : آزمون فرضیه چهارم96
جدول 4-13 : میانگین رتبه ها96
جدول 4-14 : نتایج آزمون فریدمن97
جدول 4-15 : میانگین رتبه ها97
جدول 4-16 : آزمون فریدمن98
جدول 4-17 : میانگین رتبه ها98
جدول 4-18 : آزمون فریدمن98
جدول 4-19 : میانگین رتبه ها99
جدول 4-20 : آزمون فریدمن99
جدول 4-21 : میانگین رتبه ها100
جدول 4-22 : آزمون فریدمن100
جدول 4-23: ميانگين رتبه ها101
جدول 4-24: آزمون فريدمن101
جدول 4-25: ميانگين رتبه ها102
جدول 4-26 : آزمون فريدمن102
جدول 4-27: ميانگين رتبه ها103
جدول 4-28 : آزمون فريدمن103
چکيده
هدف کلی این تحقیق شناخت توان مندی ها ومحدودیت ها به منظور مدیریت وبرنامه ریزی توسعه گردش گری درجزیره آشوراده می باشد .
دراین مطالعه برحسب چشم انداز موضوع و بررسی ها از یک روش توصیفی- تحلیلی و سپس روش های پیمایشی مبتنی بر بررسی ها و مشاهدات عینی تبعیت نموده است.از طرفی چون این مطالعه به لحاظ هدف ، کاربردی است ، برای جمع آوری اطلاعات در راستای تأمین اهداف کاربردی ، پرسش نامه هایی نیز تهیه و در اختیار افراد مناسب قرار گرفت و اطلاعات حاصل ازآن درجهت پیش برد اهداف پژوهش مورد استفاده قرار گرفت .
فرضیه های تحقیق عبارتند از: رابطه معناداری بین تعداد مراکز تصمیم گیری و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین بازاریابی و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین امکانات زیربنائی و خدمات گردشگری و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
درپایان به این نتیجه رسیدیم که بین بازاریابی ، امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری با توسعه صنعت گردش گری درجزیره آشوراده رابطه معنادار ومستقیمی وجود دارد.
بین تعداد مراکز تصمیم گیری و فقدان فرهنگ پذیرش گردش گر با توسعه صنعت گردش گری در جزیره آشوراده رابطه معنادارو معکوسی وجود دارد.
واژگان کلیدی: برنامه ریزی- توسعه گردش گری- بندر ترکمن-آشوراده
مقدمه
رشد و گسترش گردش گری ازجمله پدیده های مهم اواخر قرن بیستم است که با سرعت درقرن جدید ادامه دارد . نواحی روستایی و کوهستانی مهم ترین عرصه هایی هستند که درزمینه گردش گری و فعالیت های وابسته به آن به شدت مورد توجه گردش گران و کارشناسان گردش گری می باشند .
گردش گری روستایی درارتباط با توسعه روستایی و توسعه پایدار مورد توجه است . درواقع ، گردش گری روستایی نوعی گردش گری پایدار است که ازمنابع نواحی روستایی ازجهت بهره وری ، اشتغال ، توزیع مناسب ثروت و درآمد ، حفاظت از محیط زیست و فرهنگ روستایی ، به کارگیری و مشارکت مردم محلی و شیوه مناسب هماهنگی و تطابق ارزش ها وعقاید سنتی با ارزش های عصرنوین ، به همراه دارد .
گردش گری روستایی می تواند نقش مهمی در توسعه مناطق روستایی که دارای مناظر طبیعی جذاب ، چشم اندازهای زیبا و متنوع ازنظر فرهنگی ، اقلیمی و قومی می باشد ، ایفا نماید .
گردش گری روستایی منافعی نظیر ایجاد فرصت های شغلی ، کسب درآمد بیشتر برای دولت ، افزایش درآمد خانوارهای روستایی ، ایجاد رفاه اجتماعی و غیره دارد ، اما مانند شمشیر دولبه ای است که در صورت تبدیل شدن به گردش گری افسارگسیخته ، می تواند بر پیکره طبیعی و فرهنگی روستاها آسیب وارد کند .
ازآن جا که ایران کشوری با آب و هوای متنوع و انعطاف پذیر است و در هر مقطعی از زمان ، چهار فصل را می توان در نقاط مختلف آن مشاهده کرد ، بالطبع وجود چنین موقعیتی ، اثرات وپیامدهای خودرا برچهره زمین ازقبیل سکونت گاه ها ، فرم مساکن ، مزارع ، قشربندی اجتماعی و . . . نشان می دهد ودیگر اینکه فضای روستایی ایران بستر شکوفایی بخش مهمی از تمدن گذشته ایران زمین است ودارای تنوع قومی ، فرهنگی می باشد وروستاهایی با ماهیت مختلف بوجود آمده اندکه متأسفانه فقط چند نمونه ازاین روستاها از قبیل ماسوله ، کندوان و ابیانه و چند روستای دیگر شناخته شده اند و دارای شهرت جهانی می باشند درحالی که این قبیل روستاها درایران بسیار زیادند که به ورطه فراموشی سپرده شده اند و حتی برای مردم ایران نیز ناشناخته هستند درحالی که با کمی توجه ، این روستاها می توانند نقش مهمی در توسعه روستایی و بهبود اقتصاد ناحیه ای داشته باشند .
پژوهش حاضر با عنوان مدیریت وبرنامه ریزی توسعه ی گردش گری روستایی دربندر ترکمن با تأکید برروستای نمونه گردش گری آشوراده ، درهمین راستا تنظیم گردیده است . به امید اینکه نتایج آن مورد استفاده مسئولان ودست اندرکاران مسائل گردش گری وتوریسم قرار گیرد .
فصل اول
1-بیان مسئله
با گسترش روز افزون مهارت هاي روستايي ؛ كاهش در آمد خانوارهاي روستايي و افول كشاورزي روستايي نيازي روز افزون به فعاليتي جايگزين و در عين حال مكمل براي كشاورزي در نواحي روستايي احساس مي شود تا به منظور توسعه پايدار روستايي ، امكان بهره مندي روستائيان از معيشت پايدار فراهم آيد كه اين خود بهبود زندگي روستايي و رضايت مندي روستايي را به همراه دارد معمولاً توريسم بازديدهاي روزانه و اقامت هاي طولاني مدت دور از محل زندگي و كار را شامل ميشود . در حالي كه ديدارهايي مورد توجه هستند كه گردش گران حد اقل به مدت يك شبانه روز در روستا بمانند . كساني كه يك روز از روستا بازديد مي كنند در مقايسه با كساني كه مدت بيشتري در روستا مي مانند ؛ به دليل اينكه تعدادشان بيشتر است تاثير بيشتر هم بر محيط زيست دارند پس بايد در برنامه ريزي و مديريت موثر در گردش گري روستايي هم تاثير بازديد هاي تفريحي روزانه و هم تاثير اقامت هاي بلند مدت را در نظر گرفت زيرا محدوده ي فعّاليّت هاي گردش گري در دامنه اين دو دسته قرار مي گيرد . در نهايت بخش گسترده اي از بازديدها از جانب قشر كوچكي صورت مي گيرد اما تعداد بازديد كنندگان داخلي كه روزانه گردش گري روستايي را مورد توجه قرار مي دهند بسيار زياد است . انگيزه بسياري از گردش گران از ديدن روستا علاقه مندي به تجربه ي محيط روستاست تا شركت در فعاليت هاي مشخص . بنا براين مهم ترين تجربه اي كه گردش گران از گردش گران روستايي كسب مي كنند ؛ اين است كه روستا با زندگي نوين شهري تقابل دارد .اما فوايد گردش گري روستايي محدوديت هايي دارد كه نشان مي دهد گردش گري روستايي نمي تواند يك شيوه موفق جهاني براي اقتصاد باشد در حاليكه علاقه مندي به اين پديده نشانگر اين است كه برنامه ريزي دقيق و حساب شده اي براي گردش گري روستايي لازم است . بنابراين موفقيت گردش گري روستايي به صورت جدايي ناپذير با توسعه و محافظت بيشتر منابع روستايي در ارتباط است . (جوليا شارپلي ، 1380 ، صص 45 ، 50 ، 65 ) البته توريسم به تنهايي منتهي به توسعه نمي شود بلكه توسعه عمومي باعث بهره دهي توريسم ميشود .و در نهايت توريسم از ديد اقتصادي ؛ يكي از سريع ترين راه هاي بازگشت سرمايه است و بالاترين ضريب انباشت را دارد . زيرا سرمايه به صورت ارز وارد كشور ميشود (سرلك ، 1380 ، ص241) . امروزه در قلمرو جغرافيا ؛مطالعات در بخش هاي مختلف روستا با تكيه بر تئوري سيستم ها و با تاكيد بر نگرش سيستمي ؛ بررسي و تحقيق مي شود . نبود اطلاع از امكانات بالقوه روستا ، بهره برداري كامل از آن را نا ممكن مي سازد و تدوين برنامه هاي مربوط به توسعه روستايي را با مشكل مواجه مي سازد(بدري فر ، 1376 ، ص 71) . بنابراين مي توان اذعان نمود كه روستاشناسي مقدم بر برنامه ريزي روستايي است . زيرا لازم است كه بر اساس دريافت استعدادهاي موجود روستا ، برنامه ريزي نمود .(منشي زاده و همكار ، 1380 ، ص5) شرايط گوناگون روستاها به خصوص در كشورهاي در حال توسعه (و نوعاً در كشور ايران ) مي طلبد كه هدف برنامه ريزي روستايي در جهت رفاه بيشتر ساكنان ؛كاهش فاصله بين سطح زندگي روستايي و شهري ؛افزايش درآمد روستائيان ، كاهش شدت مهاجرت ها ، حفظ محيط طبيعي وجلوگيري از تخريب و آلودگي هاي آن و جهت دادن فرهنگ روستايي به سوي تفكر و انديشه ي خلاق داشتن و به كار بستن آن در جهت اوضاع باشد كه در نهايت باز خورد آن توسعه است .
روستا واحد همگن طبیعی ، اجتماعی و اقتصادی است که در آن افرادی که دارای عقاید و افکار تقریباً مشترکی هستند به سر می برند . روستائیان برای امرار معاش و گذراندن زندگی شان ناگزیر از انجام فعالیت هایی که عمدتاً شامل کشاورزی ، دامداری ، صنایع دستی یا ترکیبی از اینها است ، هستند در کشورهای جهان سوم روستائیان و کشاورزان به رغم کار و کوشش فراوان همواره جز قشر کم در آمد جامعه به شمار می روند و در تأمین مخارج و هزینه های زندگی دچار مشکل هستند . در روستاها پتانسیل های گردش گری روستایی است که می تواند منبع جدید درآمدی برای روستائیان بویژه روستائیان کشورهای در حال توسعه باشد و تا اندازه ای مشکلات آنها را حل کند یا تقلیل دهد . این امر مستلزم مدیریت و برنامه ریزی خاصی است . گردش گران افرادی هستند که ممکن است بر اساس حس کنجکاوی خود به روستاها سفر کنند تا علاوه بر دیدن مناظر طبیعی آن نقاط ، با آداب و رسوم و فرهنگ آنجا آشنا شوند .(مصدق ، 1388 ، ص36)
روستاهايي كه در حاشيه كوير و مناطق خشك قرار دارند . با معماري خاصي كه مختص مناطق خشك است و ساكنين آنها كه داراي روحيه قناعت و ساده زيستي كه حاكي از شرايط طبيعي است مي توانند براي جهان گردان جالب توجه باشند و يا اينكه اين روستاها مي توانند براي مطالعه كنندگان و بازديدكنندگان و ورزشكاران خدماتي ارائه دهند .
روستاهاي مناطق كوهستاني كه بعضاً داراي چشم اندازهاي زيبائي هستند كه به عنوان مكان هاي ييلاقي نيز مورد استفاده توريست ها بويژه در فصل تابستان قرار مي گيرند (رضواني ، 1377 ، ص15) . نواحي كوهستاني همچنين به علت اينكه آب و هواي معتدل دارند محل زندگي و معيشت كوچ نشينان هستند، ايلات و عشاير ايران با بافت اجتماعي پيچيده و منسجمي كه دارند مي توانند براي توريست هاي علمي فرهنگي بسيار جاذب و جالب توجه باشند (همان منبع) .
روستاهايي كه در مسير جاده ابريشم قرار دارند مثل بسطام و فرقان در سمنان و يا روستاهايي كه چشمه هاي آب گرم معدني فراواني دارند مثل سرعين در اردبيل هم مي توانند نقش مهمي در جذب توريست ايفا نمايند . در داخل و بطن هركدام از روستاهاي مناطق مختلف كشور ، آثار و ابنيه هايي وجود دارند كه بر اساس تاريخ و موقعيت جغرافيايي شان بوجود آمده اند . در طرح هاي هادي روستايي يكي از مواردي كه تأكيد زيادي بر روي آنها مي شود توجه ويژه به اين آثار و ابنيه هاست كه بايد مورد توجه قرار بگيرند و در جذب توريست نقش فعالي داشته باشند (ابري ، 1378 ، ص45) .
لذا این تحقیق می کوشد تابا بررسی همه جانبه ، به رویکردی مدیریتی در زمینه ی گردش گری روستایی در منطقه بندر ترکمن به ویژه روستای آشوراده که از حیث طبیعت بکر وآب وهوای مطبوع و جاذبه های متعدد گردش گری در رتبه های بالای کشوری قرار دارد ، دست یابند .
2-اهمیت مسئله وضرورت انجام تحقیق
امروزه گردش گری به عنوان فرآورده جدید تغذیه ساز درآمد و راه علاج همه جوامع روستایی است که با مشکلات اقتصادی مواجه هستند ، هنوز هم گردش گری به وسیله فعالیت هایی چون جنگل داری ، ذخیره آب و حفظ محیط زیست در حال پیشرفت است که نه تنها یک رابطه متقابل میان کاربردهای متفاوت منابع روستایی را نشان می دهد بلکه یک وابستگی متقابل را هم بین آنها نشان می دهد .
گردش گری روستایی می تواند سهمی در متنوع سازی اقتصادی و توسعه پایدار داشته باشد و با ایجاد اشتغال و درآمد موجب توسعه مناطق توسعه نیافته گردد و اگر چه مشاغل مربوط به این صنعت خیلی تخصصی و پر درآمد نیستند ، منافع بسیاری را نصیب روستاییان می کند . گردش گران برای اقامت ، خرید کالاهای محلی و خدمات پول پرداخت می کنند . این پول ها در فعالیت های محلی جریان می یابد و موجب تحرک روستاییان در برآوردن نیازهای بازدیدکنندگان می شود . گردش گری روستایی با ایجاد اشتغال ، افزایش سطوح درآمد ، متنوع سازی فعالیت های اقتصادی ، افزایش سطح آگاهی های اجتماعی و ایجاد روابط اجتماعی گسترده بین جامعه میزبان و میهمان به حفاظت از میراث فرهنگی و محیط زیست طبیعی کمک کرده و با جلوگیری از مهاجرت بی رویه و بهینه سازی بهره برداری از زمین به توسعه روستایی پایدارکمک می کند .
گردش گری روستایی منبع با ارزش اشتغال زایی و ایجاد در آمد است و می تواند وسیله مهمی برای توسعه اجتماعی – اقتصادی جـوامع روستایی باشـد و در بسیاری از کشـورها با سیاست های کشـاورزی در ارتباط است و غالباً وسیله ای در جهت حمایت از محیط زیست و فرهنگ روستایی می باشد بنابراین می تواند نقش اساسی در توسعه و حفظ روستا می باشد .
گردش گری روستایی می تواند به ازدیاد سرمایه های جغرافیایی ، کیفیت مناظر طبیعی و حفظ فرهنگ روستایی کمک کند . وجود برخی معضلات مانند میزان زاد و ولد بالا ، کمبود آب و خاک ، کمبود منابع اشتغال و درآمد روستاییان و در وضعیت موجود نیز بیکاری و مهاجرت نیروهای فعال به شهرهای بزرگ ، کمبود و نارسایی امکانات و خدمات زیر بنائی و رفاهی ، بهداشت و غیره موجب شده است تا روستاها با توجه به تغیر و تحولات امروزه از هدفهای توسعه انسانی عقب مانده و جهت رسیدن به سطحی مطلوب از توسعه نیازمند برنامه ریزی های کاربردی و کارآمد باشند .
بنابراین همسو بودن ، در یک راستا قرار گرفتن گردش گری روستایی و توسعه روستایی موجب می شود بحث بازنگری در فراهم نمودن هر چه بهتر زمینه های افزایش پتانسیل گردش گری و کیفی نمودن عوامل زیربط درنتیجه ساماندهی نواحی روستایی مورد توجه پژوهش گران ، کارشناسان ، مسئولان برنامه ریزی و خط مشی گذران کشور قرار گیرد .
گردش گری روستایی یکی از زمینه های نسبتاً موثر در توسعه روستایی است که می تواند فرصت ها و امکاناتی را بویژه برای اشتغال و درآمد روستایی فراهم سازد و نقش موثری در احیاء و نوسازی نواحی روستایی ایفا کند . نقش و اهمیت گردش گری در فرآیند توسعه روستایی در بسیاری از کشورها به اثبات رسیده هم اکنون گردش گری روستایی به عنوان صنعتی که بالقوه دارای پایداری است قلمداد می شود .
گردش گری روستایی ، گردش گری کشاورزی ، طبیعت گردی و گردش گری سبز از جمله تعابیر متعددی هستند که به فعالیت های گردش گری واقع در خارج از شهرها اطلاق می گردد .(شريف زاده و همكار ، 1381 ، ص52)
در توجیه شایستگی توجه عادلانه ی دولتها به هر دو رویکرد گردش گری نظرات متنوعی ابراز شده است .برخی متصورند که اعمال هرگونه گردش گری در نواحی روستایی به صرفه است وجوامع روستایی را احیا می کند ولی از دیگر سو برخی معتقدند تنها روستاییان مستحق دریافت مزایایی هستند که از گردش گری روستایی نشات می گیرد . این اظهارنظرها در حالی صورت می گیرد که گردش گری عاملی مهم در سوق دهی سرمایه های شهری و توجه بنگاه های اقتصادی به محیط های روستایی است ، لیکن تاثیر بسیار اندکی در افزایش درآمد روستاییان و کشاورزان دارد .
مطمئنا گردش گری با توجه به رویکرد ساکنین مقاصد گردش گری روستایی نسبت به اقتصاد محلی و چگونگی استفاده از محصولات محلی و سرمایه ی بومی شان جلوه های متفاوتی را به خود خواهد دید . (iran-tourism .ir ، 1390)
هنوز توسعه روستایی با مسائل متعددی ازقبیل فقر ، اشتغال ، بهداشت ، امنیت غذایی وپایداری محیط زیست روبرواست . این مسائل باعث شده است تاباری دیگر توسعه روستایی مورد توجه برنامه ریزان قرار گرفته وراهبردهایی برای حل مسائل این نواحی پیدا کنند .یکی ازاین راهبردها که دراغلب کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته و حتی دربعضی ازکشورها به مرحله اجرا درآمده و نتایج مثبتی به همراه داشته ، توسعه گردش گری در روستاهایی است که دارای توان مندی های لازم برای جذب گردش گر می باشد .
در این پژوهش با توجه به مدارک فوق و درک این مطلب که با شناخت توان مندی ها و محدودیت های مناطق روستایی (با تأکید بر جزیره آشوراده) می توان با برنامه ریزی مناسب گردش گری به توسعه این مناطق کمک نمود ، سعی شده است راهبردها وراهکارهایی برای توسعه گردش گری روستایی پیشنهاد گردد .
3-سؤالات تحقیق
تأثیرات توریسم روستایی برتوسعه گردشگری روستایی درجزیره آشوراده به چه میزان است؟
تأثیر برنامه ریزی وتوسعه گردش گری در توسعه جزیره آشوراده به چه میزان است؟
عوامل موفقیت درتوسعه توریسم روستایی درجزیره آشوراده چیست؟
4-فرضیات تحقیق
رابطه معناداری بین تعداد مراکز تصمیم گیری و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین بازاریابی و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین امکانات زیربنائی و خدمات گردشگری و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
رابطه معناداری بین فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.
5-اهداف تحقیق
الف)هدف کلی: هدف کلی این تحقیق شناخت توان مندی ها ومحدودیت ها به منظور مدیریت وبرنامه ریزی توسعه گردش گری درجزیره آشوراده می باشد .
ب)اهداف اختصاصی:درراستای دست یابی به هدف کلی فوق ، اهداف اختصاصی زیرمدنظرقرارمی گیرد:
بررسی وارائه بهترین شیوه برنامه ریزی درجهت توسعه گردش گری درجزیره آشوراده
بررسی نقش توان مندی های گردش گری جزیره آشوراده در توسعه گردش گری این منطقه
بررسی آثار تاریخی وباستانی جزیره آشوراده درجهت توسعه گردش گری
6-روش تحقیق
دراین مطالعه برحسب چشم انداز موضوع و بررسی ها از یک روش توصیفی- تحلیلی و سپس روش های پیمایشی مبتنی بر بررسی ها و مشاهدات عینی تبعیت نموده است تا بتوان با استفاده از اطلاعات کتابخانه‌ای ، اسنادی و گزارشات سازمانی ، همچنین مشاهدات و تصویربرداری و انجام مصاحبات مناسب با افراد ذی ربط ، در ابعاد متفاوت به ارزیابی مناسب برسیم . از طرفی چون این مطالعه به لحاظ هدف ، کاربردی است ، برای جمع آوری اطلاعات در راستای تأمین اهداف کاربردی ، پرسش نامه هایی نیز تهیه و در اختیار افراد مناسب قرار گرفت و اطلاعات حاصل ازآن درجهت پیش برد اهداف پژوهش مورد استفاده قرار گرفت .
7-محدودیت های تحقیق
از اهم محدویت های تحقیق حاضر می توان به موارد زیر اشاره کرد :
– محدود بودن فرصت فعالیت های میدانی
– عدم وجود آمار و اطلاعات کافی
– هزینه و زمان بر بودن انجام تحقیق
– عدم دست رسی به منابع صحیح وکامل
– عدم هم کاری مردم در پاسخ دادن به پرسش نامه ها
– جدید بودن موضوع و نبود پیشینه تحقیق دراین زمینه
8-پیشینه تحقیق
حاجیلویی و همکاران (1387) پژوهشی با عنوان اثرات گردشگري بر توسعه روستايي با نظرسنجي از روستاييان دره کن و سولقان انجام دادند. هدف اين مقاله شناخت اثرات اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي گردشگري در روستاهاي دره کن است که داراي قابليت هاي گردشگري هستند. نتايج نشان مي دهد که گردشگري در زمينه اقتصادي اثرات محدودي داشته و به جز اشتغال زايي و درآمد زايي اندک، موجب بالا رفتن قيمت ها و سوداگري زمين شده است. در زمينه اجتماعي اثرات مثبت بيشتري نظير افزايش سواد، بهداشت فردي و عمومي، افزايش تعامل با نواحي همجوار، و کاهش مهاجرت داشته است. در زمينه زيست محيطي نيز ورود گردشگران به نابودي گونه هاي گياهي و جانوري، افزايش آلودگي و تخريب محيط زيست منجر شده است. بنابراين، با برنامه ريزي اصولي و تلاش براي استفاده بهينه از ورود گردشگران، مي توان وضعيت اقتصادي و به تبع آن، وضعيت اجتماعي، زيست محيطي و کالبدي روستاهاي منطقه را بهبود بخشيد.
طالب و محمد خواه (1387) در پژوهشی با عنوان عوامل موثر در توسعه گردشگري روستايي (مطالعه موردي روستاهاي حاشيه زاينده رود بخش سامان از توابع شهرستان شهركرد استان چهارمحال و بختياري) به این نتیجه رسیدند که در قالب نگرشي جامع و نظاموار و مبتني بر واقعيات منطقه به منظور رسيدن به چارچوبي علمي و كاربردي براي مطالعه و تحليل محور مطالعاتي سطح بندي فضايي ضروري مي نمايد. براين اساس سامانه بندي گردشگري بخش سامان در سه سطح (ماكروسامانه مزوسامانه، ميكروسامانه كه در اين مقاله به عنوان سطح برنامه ريزي محسوب مي شوند و بر اساس حوضه آبريز، سرشاخه هاي اصلي و فرعي رودخانه زاينده رود تقسيم بندي گرديده اند) قابل سطح بندي و مطالعه است. به اين ترتيب كل محدوده (بخش سامان) تشكيل يك ماگرو سامانه توريستي را مي دهد و كل حوزه مطالعاتي را شامل مي شود. اين محدوده به لحاظ طبيعي و انساني تشكيل حوزه اي همگن را مي دهد، ماكرو سامانه گردشگري سامان در سطح مياني به چند مزو سامانه گردشگري تبديل مي گردد كه همپوشي كاملي را در سطح محدوده مطالعاتي ارايه مي دهد. اين مزو سامانه ها كه منطبق بر مرز حوضه هاي آبخيز و عوامل ترپوگرافيك به عنوان شاخص ترين عناصر طبيعي و بهترين محدوده براي برنامه ريزي صنعت گردشگري مي باشند، مبناي علمي و اجرايي براي سامانه بندي گردشگري ارايه مي دهند و در صورت برخورداري از كانون هاي جذاب و نقطه اي امكان برنامه ريزي و توسعه گردشگري را در سطح محدوده مطالعاتي فراهم مي نمايند. براي شناسايي جايگاه و نقش هر يك از مزوسامانه مي بايست روشي به كار گرفته شود كه ضمن معرفي توانمندي هاي هر مزو سامانه جايگاه آن را نيز، در نظام اولويت بندي مشخص سازد. براين اساس اقدام به طراحي 25 شاخص در زمينه قابليت هاي طبيعي – اكولوژيك، اجتماعي فرهنگي و قابليت هاي خدماتي گرديد. و براي اينكه نحوه ارتباط ميان سطح دو (مزو سامانه ها) و سطح سه (ميكروسامانه ها) يا كانونهاي جاذب برقرار گردد مي بايست با يكي از روش هاي ممكن به استانداردسازي امتيازها در هر شاخص اقدام شود. به اين ترتيب پس از انجام بررسي هاي لازم روش Z.Scour براي استانداردسازي شاخص ها انتخاب و اعمال مي شود. به اين ترتيب با كمك نرم افزار Spss/ps، Exell در توزيع Z انحراف معيار هر يك از مقادير مربوطه به شاخص طبيعي – فرهنگي – اجتماعي و خدماتي نسبت به ميانگين بدست آمده و پس از حصول نمره Z اقدام به تشخيص و تبيين سطح زير منحني براي هر يك از نمرات بدست آمده، Z مي شود تا نمره نهايي براي بدست آوردن نمره (S) كه جمع نمرات آن بيانگر رتبه هر مزو سامانه مي باشد و در نهايت خدمات قابل پيش بيني را لازم دارد، بدست آيد.
رکن الدین و قادری (1381) در پژوهش خود با عنوان نقش گردشگري روستايي در توسعه روستايي (نقد و تحليل چهارچوبهاي نظريه اي) دریافتند گردشگري روستايي در دنياي امروز يكي از بخشهاي مهم فعاليتهاي اقتصادي محسوب مي گردد. اين فعاليت مهم اقتصادي از ديدگاههاي مختلفي مورد توجه قرار گرفته است. بعضي آن رابه عنوان بخشي از بازار گردشگري مي شناسند و عده اي نيز آن راسياستي براي توسعه روستايي قلمداد مي كنند. سوال اين است كه گردشگري روستايي چه نقش و اثري در توسعه روستايي و توسعه روستايي پايدار دارد؟در دهه پاياني قرن بيستم بسياري از برنامه ريزان اجتماعي ـ اقتصادي در كشورهاي اروپايي گردشگري راروشي مطمئن با چشم اندازي بسيار روشن براي توسعه روستاها بويژه محرومترين آنها معرفي كرده اند. مطالعات انجام شده در كشورهاي فرانسه، اتريش، سوييس، انگلستان، ايرلند، تايلند و ژاپن نشان مي دهد كه گردشگري روستايي بسرعت در اقتصاد روستايي رشد كرده و مكمل فعاليتهاي كشاورزي شده است. ماهيت صنعت گردشگري ايجاد اشتغال و درامد، متنوع سازي اقتصاد، مشاركت اجتماعي و استفاده از منابع محلي است. از آنجا كه بخش اعظم مشكلات عقب ماندگي و توسعه نيافتگي روستايي نيز به فقدان اين صنعت برمي گردد، گردشگري روستايي با حل مسائل و مشكلات فوق مي تواند به توسعه روستايي كمك نمايد.
مطیعی و نصرتی(1390) در پژوهشی با عنوان امکان سنجي توسعه گردشگري در نواحي روستايي از ديدگاه گردشگران (بخش کرگانرود شهرستان تالش) به این نتیجه رسیدند که توسعه گردشگري در روستاها، گسترش فرصتهاي شغلي، ايجاد درآمد اضافي و فقرزدايي را در مناطق روستايي به ارمغان مي آورد، و مزاياي فرهنگي و زيست – محيطي نيز به دنبال دارد، اما همواره خلأ برنامه ريزي کار آمد، در سياستهاي توسعه روستايي براي فراهم آوري، يا يک پارچه کردن گردشگري، احساس مي شود. هدف اين پژوهش، امکان سنجي توسعه گردشگري در نواحي روستايي بخش کرگانرود شهرستان تالش بوده و روش تحقيق، توصيفي – تحليلي است. داده هاي تحقيق از طريق پرسشنامه و مستندات آماري و نقشه اي حاصل شده است. از آن جا که در مورد تعداد گردشگراني که سالانه به بخش کرگانرود وارد مي شوند، هيچ گونه آماري در دسترس نيست، براي اين منظور، طي چند مرحله در فصل گردشگري (تابستان و عيد نوروز) تعداد 70 پرسشنامه توسط گردشگران تکميل گرديد. نتايج اين پژوهش نشان مي دهد که بين جاذبه هاي طبيعي و يادمانهاي تاريخي، ميزان پذيرش گردشگران از سوي مردم بومي و امکان توسعه گردشگري در بخش کرگانرود رابطه معناداري وجود دارد، اما بين ديگر جاذبه هاي فرهنگي و اجتماعي و امکان توسعه گردشگري در بخش کرگانرود، رابطه معناداري وجود ندارد. به لحاظ اين که بخش کرگانرود از توان جاذبه هاي فرهنگي و اجتماعي برخودار است، مسوولان و مديران منطقه با به روز کردن اين توان ها در توسعه گردشگري منطقه مي توانند بسيار موثر باشند.
فصل دوم
مباني نظري تحقيق
1- تعاریف
2-1- توریسم (گردش گری)
توریسم به مجموعه فعالیت ها و اقداماتی گفته می شود که به شکلی مرتبط با فرد گردش گر صورت می گیرد ، به همراه کلیه فعالیت هایی که گردش گران درهنگام مسافرت به مکانی خارج از محل سکونت شان انجام می دهند . (زاهدی ، 1382 ، ص1) بنابراین ویژگی اصلی توریسم این است که در درجه اول، به سفری اطلاق می شود که دوراز خانه یا محل کار است ؛ و دوم ، اقامت کوتاه مدتی است که گاهی ممکن است بدون توقف شبانه باشد . (بورکارت و مدلیک ، 1981 ، ص 8)
1-2- توریست (گردش گر)
توریست یا گردش گر به مسافری گفته می شود که با انگیزه های گردش گری به مقصدی مسافرت نموده و بیش ازیک شب و کمتر از6 ماه درمقصد اقامت نماید ، بدون اینکه اشتغال و اقامت دایم درمقصد داشته باشد . (پاپلي يزدي و همكار ، 1388 ، ص 18)
1-3- توریسم روستایی
کنفرانس جهانی توریسم روستایی(2006,Rural Tourism Conference) ، توریسم روستایی را شامل انواع گردش گری با برخورداری از تسهیلات و خدمات رفاهی در نواحی روستایی می داند که امکان بهره مندی از منابع طبیعی و جاذبه های طبیعت را همراه با شرکت در زندگی روستایی (کار در مزرعه و کشاورزی) فراهم می آورد .
همچنین توریسم روستایی به مجموعه فعالیت ها و خدماتی گفته می شود که برای شخص گردش گر به هنگام مسافرت به مناطق روستایی انجام می گیرد ، ومی تواند شامل توریسم کشاورزی ، توریسم مزرعه، توریسم طبیعی و توریسم فرهنگی باشد .
1-4- توسعه روستایی
توسعه روستايي فرايندي است كه منجر به ارتقاي توانايي روستاييان براي كنترل محيط شان بشود و خاست گاه آن كاربرد وسيع تري باشد كه اين گونه كنترل را تضمين مي كند . (p 43 ، 2003 ، khaki) بنابراين توسعه روستايي پديده اي است كه مؤلفه هاي نهادي ، اجتماعي ، فرهنگي ، اقتصادي ، تكنولوژي و فيزيكي را- كه مي بايست به طور همه جانبه ارتقا يابند تا زمينه بهبود كيفيت زندگي اجتماعي و اقتصادي ساكنان روستا فراهم گردد- در بر مي گيرد .
از آن جا که توریسم را فرآیندی درتوسعه روستایی به شمار می آورند ، می بایستی در چارچوب توسعه روستایی به عنوان جایگاه مدیریتی نسبت به مؤلفه های ارزیابی توریسم پذیری نگاهی ویژه شود . درتصویر زیربه این جایگاه توسعه روستایی اشاره شده است .
شکل شماره2-1 : جایگاه مدیریتی ارزیابی فرآیند توریسم پذیری در مناطق روستایی
منبع : محمودی نژاد ، 1387
2-اهمیت گردش گری
بنابر آمار بانک جهانی ، درسال 2000 تعداد گردش گران درسرتاسر جهان بالغ بر701 میلیون نفر بوده وازاین جریان گردش گری مبلغی حدود 475 میلیارد دلار به طور مستقیم وارد چرخه اقتصادی جهان شده است(world bank,2002) . البته برخی منابع درآمد گردش گری را درسال 2000 حدود 321 میلیارد دلار دانسته اند و آن را در سال های 2010 و 2020 به ترتیب 1550 و 2000 میلیارد دلار برآورد کرده اند(میرطالبیان ، 1380 ، ص 129) .
عمده ترین فعالیت هایی اقتصادی که حول محور این صنعت انجام می گیرد و بازخورد آن براقتصاد داخلی و بین المللی تأثیر بسیار دارد عبارتند از : سرمایه گذاری های ساختمانی- عمرانی (هتل ، جاده ، فرودگاه ، اسکله سازی ، ساخت انواع وسایل حمل و نقل ، هواپیما ، کشتی ، کشتی های تفریحی ، واگن قطار، اتومبیل ، آماده سازی پیست های اسکی ، سواحل دریاها و . . .) ، صنايع تجهیز کننده رستوران ها، صنایع غذایی ، تعمیرات و نگهداری ازآثار باستانی ، سرمایه گذاری های مربوط به تولید و تصفیه نفت و سایر انرژی ها در رابطه با گردش گری ، سرمایه گذاری های مربوط به اطلاعات و اطلاع رسانی (سایت های رایانه ای – اینترنتی ، نشریات اعم از کتاب ، روزنامه ، بروشور ، نقشه ، راهنمای گردش گری- مسافرتی و . . .) ، مخارج مخابرات و پست (خرید سیم کارت ، مخارج تلفن ، پست) ، وسایل اقامتی (مانند کمپینگ و چادر) ، وسایل ورزشی (وسایل اسکی ، غواصی ، شنا و . . .) ، وسایل محافظتی بدن (انواع کرم های ضدآفتاب ، ژل ها و داروهای دیگر و . . .) ؛ درآمدهای عظیم نظام بانکی از جابه جایی پول ؛ و درآمدهای عظیم بیمه و تهیه سایر اسناد بین المللی که گردش گران کشورهای مبدأ یا کشور محل اقامت خود جهت آماده شدن برای سفر خرج می کنند ؛ و مخارج پلیس و نیروهای امنیتی در رابطه با گردش گری که این ها معمولاً جزء درآمدهای مستقیم گردش گری محاسبه نمی شوند . (پاپلی یزدی و همکار، 1388 ، ص3)
گردش گری در سطح بالای اقتصادی و اجتماعی آن باعث شکوفا شدن ذوق و استعداد وارتقای آموزش درهمه زمینه ها می شود . کشوری که در صنعت گردش گری فعال می گردد و می تواند میلیون ها گردش گر را به خود جلب کند در کنار تولیدات انبوه صنعتی کم ارزش ، در زمینه تولیدات هنری با کیفیت عالی به مقدار کم ولی با ارزش زیاد نیز موفق می گردد .
کشورهای توریستی در تهیه و پخت غذاهای عالی وبا کیفیت بالا و تولید آثار هنری گران قیمت پیشرفت می کنند . گردش گری در مجموع نه تنها موجب اشتغال ، افزایش درآمد ، صلح و آرامش می گردد بلکه سطح هنر و ذوق و استعداد را ارتقا می بخشد . چون گردش گران فرهنگی ثروتمند حاضرند برای آثار فرهنگی با ارزش پول خوبی بپردازند . (تام ترنر ، 1376 ، ص16)
البته باید توجه داشت که صنعت گردش گری در بعد کلان آن تابع تمام سازوکارهای سرمایه داری است و سرمایه داری بزرگ ترین ذی نفع در گسترش صنعت گردش گری است . می توان گفت که گردش گری دو روی یک سکه است که یک روی آن صلح ، دموکراسی ، آزادی ، پیشرفت فرهنگی ، اجتماعی و رونق اقتصادی است ؛ و روی دیگر آن ابتذال فرهنگی ، ناامنی ، گسترش بیماری ، فحشا ، فساد مالی ، باندهای قاچاق ، سرازیر شدن درآمدهای چند میلیارد دلاری به حساب بانکی چند شرکت بین المللی و خودباختگی تعداد بی شماری گردش گر در مقابل پیشرفت های مادی کشورهای پیشرفته . (پاپلی وهمکار، 1388 ، ص8)
3-توریسم درجهان
گردش گری در جهان به همراه آغاز مدرنيته شکل گرفت . مدرنيته اشكال مختلف زندگي را تنها بر پايه قابليت‌هاي آنها در توليد منافعي كه توسط افراد مصرف مي‌شوند ، مورد ارزيابي قرار داده و با مفاهيمي هم چون همواره به پيش رفتن و كنار گذاردن كهنه نگرش تازه انسان را به جهان و به خويش سبب گرديد و بدين گونه با پيدايش بعد تازه‌اي از دگرگوني دائمي ، انهدام رسوم و فرهنگ سنتي را در صحنه‌ي زندگي اجتماعي رقم زد . تفكيك ميان كار و اوقات فراغت يكي از اين دگرگوني‌ها مي‌باشد كه در آن كار در قالب ضرورت و گردش گري در قالب اوقات فراغت ، كه دمي آسودن از كار را براي تجديد قوا فراهم مي‌آورد ، قرار مي گيرد . اوقات فراغت به عنوان زماني از بيداري انسان ، كه فرد بتواند آن را به ميل و دلخواه خود بدون هيچ گونه الزامي بگذارند ، در مدرنيته مابين تمايز خانه و كار صورت رسمي به خود گرفت . اوقات فراغت به عنوان يك مفهوم جديد نمايان گر گذار از كار در مفهوم سنتي ‌اش بود كه با توسعه نوآوري ‌هاي تكنولوژيكي و مديريتي ، با افزايش مصرف در جهان بوروكراتيك ؛ عقل‌گرا و افسون‌زدايي شده ، اين فرصت را مهيا كرد ـ كه هر چند كوتاه ـ انسان از اجبارها و محدوديت هاي نظم اجتماعي مدرن رها شود . اين رهايي با فشار ناشي از انقباض اجتماعي حاصل از روند مدرنيته ، گذران اوقات فراغت را در قالب گردش گري تسهيل نمود و انسان مدرن فارغ از عمق فرهنگي نهفته در اوقات فراغت به عنوان گردش گر تنها رهايي از وظايف مدرن را دنبال نمود . جريان گردش گري شكل گرفته در اين چارچوب نيز ، انسان مدرن را با انگيزه تفريح در روند بازساخت شده سرمايه ‌داري ، به جستجوي محيط‌هاي گوناگون براي تمايز از محيط كار و تفريح واداشت . انسان در اين رابطه توانست كه نياز به تفريح و استراحت و آرامش و دور شدن از گرفتاري هاي زندگي مدرن را كه يك مسأله عميق اجتماعي ـ فرهنگي دوران عصر مدرن است را به صورت سطحي حل كند . خود همين امر به علت مسائل سرمايه‌ داري و تكنولوژيكي در يك حالت تضاد با تبارهاي دروني قرار داد . كار و تلاش بيشتر ، خستگي و تحمل فشارهاي روحي رواني بيشتر براي داشتن پس ‌انداز براي رفتن به مسافرت و گردش براي استراحت . هر چه زندگي ماشيني ‌تر و تكنولوژي زده‌تر مي‌گردد ، اين مسأله تضاد بين كار و استراحت (لااقل براي توده مردم) بيشتر مي‌گردد . سرمايه‌ داري‌ در مدرنيته‌ اوليه‌ در پويش‌ سرمايه‌ داري‌ تجاري‌ ، نخستين‌



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید